Miejsce pamięci, które kryje tragiczną historię
W Piotrkowie Kujawskim znajduje się park, w którym wielu mieszkańców bywało z klasą szkolną, patrzyło na pomnik i zapalało znicze. Niewiele osób jednak zna wydarzenia, do których doszło w tym miejscu jesienią 1939 roku. To właśnie tam, 31 października, hitlerowcy dokonali egzekucji na polskich kapłanach i osobach świeckich.
Plan zagłady polskiej inteligencji
Niemiecki okupant, realizując politykę zdobycia przestrzeni życiowej i ludobójstwa narodu polskiego, rozpoczął planowaną akcję eliminacji polskiej inteligencji od rozprawienia się z nauczycielami i duchowieństwem. W Piotrkowie Kujawskim i okolicznych parafiach (dawnego dziekanatu radziejowskiego) aresztowano kapłanów, których przetrzymywano przez około tydzień w Domu Parafialnym.
Przebieg egzekucji
31 października około godziny 20.00 Niemcy wyprowadzili księży oraz 12 osób świeckich do parku (majątku Tabaczyńskich) i zamordowali ich strzałami z karabinów z bliskiej odległości, a następnie dobijali z broni krótkiej. Ciała ofiar zakopano w rowie w pobliżu kolejki wąskotorowej.
Ekshumacja i pogrzeb
Gdy w kwietniu 1945 roku ziemia rozmarzła, tymczasowe władze Piotrkowa przeprowadziły ekshumację. Zwłoki osób cywilnych były słabo rozpoznawalne, niektóre czaszki nosiły ślady uderzeń kolbami karabinów. Ciała księży, dzięki sukiennym ubraniom, zachowały się w lepszym stanie. Trumny wykonane przez miejscowego stolarza wystawiono przy magazynie dworca kolejki wąskotorowej przy ulicy Poznańskiej do czasu zorganizowania pogrzebu, który odbył się 10 kwietnia.
Ofiary
Wśród zamordowanych kapłanów znaleźli się:
- bł. ks. Leon Nowakowski – pochodzący z Bytonia, student teologii w Rzymie, beatyfikowany przez Jana Pawła II w 1999 r.
- ks. Antoni Wysocki – prefekt parafii Piotrków Kujawski
- ks. Jan Mikołajczyk – proboszcz parafii Sadlno
- ks. Edmund Wolski – proboszcz parafii Bytoń
- ks. Wiktor Pietkiewicz – proboszcz parafii Mąkoszyn
- ks. Franciszek Gawlikowski – proboszcz parafii Połajewo
- ks. Romuald Tomiec – wikariusz parafii Witowo
- ks. Paweł Bobotek – proboszcz parafii Broniszewo
- ks. kanonik Henryk Koławski – proboszcz parafii Piotrków Kujawski, ostatecznie zwolniony i zamordowany w niemieckim obozie
Z 12 osób cywilnych dotychczas udało się rozpoznać tylko dwie: Aleksandra Lewandowskiego i Władysława Szewczyka. Znamy również nazwiska innych ofiar: Bernasiak, Chojnacki, Daniel, Jaromirski, Kapturski, Kaszubski, Marcinkowski, Okrasiński.
Pamięć
Podczas II wojny światowej zginęło od 5,5 do 6 milionów Polaków. Wydarzenia w Piotrkowie Kujawskim są częścią tej tragicznej historii. Miasto i Gmina Piotrków Kujawski, Biblioteka i Ośrodek Kultury w Piotrkowie Kujawskim oraz OSP KSRG Piotrków Kujawski przypominają o tych wydarzeniach, aby pamięć o ofiarach nie zaginęła.
Źródło: Piotrków Kujawski – moja mała Ojczyzna
Fot. facebook.com
